Ջեյմս Ուեբբի տիեզերական հեռադիտակը հայտնաբերել է վաղ տիեզերքում զանգվածային սև խոռոչ՝ «BiRD»-ը

Ջեյմս Ուեբբի տիեզերական հեռադիտակը (JWST) օգտագործող աստղագետները հայտնաբերել են սուպերմասիվ սև խոռոչ, որը կոչվել է «BiRD» (Big Red Dot՝ Մեծ Կարմիր Կետ) և գոյություն է ունեցել մոտ 10 միլիարդ տարի առաջ՝ «կոսմիկ կեսօր» կոչվող ժամանակահատվածում։ Այս հայտնությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս սուպերմասիվ սև խոռոչների ձևավորման և աճի մասին վաղ տիեզերքում։

«BiRD»-ը պատկանում է «փոքր կարմիր կետեր» անվանված օբյեկտների կատեգորիային, որոնք կոմպակտ, կարմրավուն տոնով աստղագիտական մարմիններ են, որոնք դիտվել են JWST-ով։ Թեև դասակարգվում է որպես փոքր կարմիր կետ, «BiRD»-ը բավական մեծ է՝ մոտ 100 միլիոն անգամ ավելի զանգվածով, քան Արեգակը։ Այն հայտնաբերվել է J1030+0524 քվազարի մոտակայքում, որը գտնվում է Երկրից մոտ 12.5 միլիարդ լուսատար հեռավորության վրա։ Հետազոտական թիմը, որը ղեկավարում է Ֆեդերիկա Լոյակոնոն՝ Ազգային աստղաֆիզիկական ինստիտուտից (INAF), «BiRD»-ը հայտնաբերել է JWST-ի Near-Infrared Camera (NIRCam) սարքի միջոցով ստացված պատկերների և սպեկտրների վերլուծությամբ։

Սպեկտրալ վերլուծությունը ցույց է տվել հիդրոգենի և հելիումի հստակ նշաններ, ինչը թույլ է տվել թիմին գնահատել «BiRD»-ի հեռավորությունն ու զանգվածը։ Այս արդյունքները ցույց են տալիս, որ «BiRD»-ը պատկանում է նույն ընտանիքին, ինչ մյուս փոքր կարմիր կետերը, որոնք համարվում են սուպերմասիվ սև խոռոչների հնարավոր նախորդներ։ Հետազոտությունը նաև փաստում է, որ նման օբյեկտները կոսմիկ կեսօրին մնացել են շատ տարածված, ինչը մարտահրավեր է նետում նախկին պատկերացումներին նրանց տարածվածության վերաբերյալ այս ժամանակաշրջանում։

«BiRD»-ի հայտնությունը ընդգծում է JWST-ի կարողությունը բացահայտել վաղ տիեզերքում մինչ այժմ անհայտ օբյեկտներ, բացելով նոր ուղիներ սուպերմասիվ սև խոռոչների էվոլյուցիան հասկանալու համար։