Հայաստան և Ադրբեջան ստորագրեցին ԱՄՆ միջնորդությամբ խաղաղության համաձայնագիր
Հայաստան և Ադրբեջան ստորագրել են ԱՄՆ միջնորդությամբ խաղաղության համաձայնագիր, որի նպատակն է դադարեցնել տասնամյակների հակամարտությունը և ստեղծել ԱՄՆ կողմից կառավարվող ռազմավարական տրանսպորտային միջանցք։
Հայաստան և Ադրբեջան ստորագրել են ԱՄՆ միջնորդությամբ խաղաղության համաձայնագիր, որի նպատակն է դադարեցնել տասնամյակների հակամարտությունը և ստեղծել ԱՄՆ կողմից կառավարվող ռազմավարական տրանսպորտային միջանցք։
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հանդիպեցին Սպիտակ տանը՝ ստորագրելու ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միջնորդությամբ խաղաղության համաձայնագիրը։ Այս համաձայնագիրը նպատակ ունի լուծել երկարատև վեճերը, այդ թվում՝ հակամարտության առարկա հանդիսացող Լեռնային Ղարաբաղի տարածքի հարցը, ինչպես նաև խթանել երկու երկրների տնտեսական համագործակցությունը։
Համաձայնագրի կենտրոնական տարրը հանդիսանում է «Թրամփի միջազգային խաղաղության և բարեկեցության երթուղի» (TRIPP) կոչվող տրանսպորտային միջանցքի ստեղծումը, որը անցնելու է Հայաստանի Սյունիքի մարզով։ Այս միջանցքը կապելու է Ադրբեջանին իր Նախիջևանի բացառիկ տարածքին և կզարգացվի ու կառավարվի բացառապես ԱՄՆ-ի կողմից։ Նախագիծը նախատեսվում է բարելավել տարածաշրջանային առևտուրը և տնտեսական ինտեգրումը։
Նախագահ Թրամփը ընդգծեց համաձայնագրի կարևորությունը՝ նշելով. «Ավելի քան 35 տարի Հայաստանը և Ադրբեջանը կռվում էին դաժան հակամարտության մեջ, որը հանգեցրեց երկու ազգերի մեծ տառապանքների... Այս համաձայնագրով մենք վերջապես հաջողեցինք հաստատել խաղաղություն»։
Խաղաղության համաձայնագրում նաև ներառված են երկու երկրների պարտավորությունները՝ հարգել միմյանց տարածքային ամբողջականությունը և զերծ մնալ ուժի կիրառումից՝ համապատասխանելով միջազգային իրավունքի պահանջներին։ Հայաստանի վարչապետ Փաշինյանը համաձայնագրին բնութագրեց որպես հավասարակշռված հիմք երկարատև խաղաղության համար։
Այնուամենայնիվ, համաձայնագիրը առաջացրել է խառն արձագանքներ։ Իրանը արտահայտել է մտահոգություն TRIPP միջանցքի կապակցությամբ՝ նշելով հնարավոր արտասահմանյան միջամտության վտանգներ իր սահմանների մոտ և հայտնել է մտադրություն՝ արգելափակել նախագիծը։ Բացի այդ, Հայաստանում որոշ ընդդիմադիր խմբեր քննադատել են համաձայնագիրը՝ այն դիտարկելով որպես Ադրբեջանի պահանջներին զիջում։
Այս մարտահրավերների առջև, համաձայնագիրը կարևոր քայլ է Հարավային Կովկասի ամենաերկարատև հակամարտություններից մեկի լուծման ուղղությամբ՝ հույսով, որ տարածաշրջանում կգործարկվի խաղաղության և տնտեսական զարգացման նոր դարաշրջան։
Աղբյուր
MeduzaՓաստերի ստուգում
Հոդվածի փաստերը ստուգեք արտաքին աղբյուրների և տվյալների բազաների միջոցով։