Եվրոպական առաջնորդները դատապարտում են ԱՄՆ տուրքերն Գրենլանդիայի շուրջ վեճի ֆոնին

Եվրոպական առաջնորդները կոշտ քննադատել են նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը՝ ԱՄՆ վերահսկողությանը դեմ արտահայտվող ութ եվրոպական երկրների նկատմամբ տուրքեր սահմանելու մասին, նախազգուշացնելով տրանսատլանտյան հարաբերությունների հնարավոր վնասների մասին։

2026 թվականի հունվարի 17-ին նախագահ Թրամփը հայտարարել է Դանիայից, Նորվեգիայից, Շվեդիայից, Ֆրանսիայից, Գերմանիայից, Միացյալ Թագավորությունից, Նիդերլանդներից և Ֆինլանդիայից ներմուծումների վրա 10%-անոց տուրք սահմանելու մասին, որը ուժի մեջ կմտնի փետրվարի 1-ից։ Նա նշել է, որ այս տուրքերը կբարձրանան մինչև 25%-ի հունիսի 1-ից, եթե ԱՄՆ-ն չստանա «Գրենլանդիայի ամբողջական և լիակատար գնումը»։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը տուրքերի սպառնալիքները անվանել է «անընդունելի», ընդգծելով, որ նման ահաբեկումը տեղ չունի միջազգային հարաբերություններում։ Շվեդիայի վարչապետ Ուլֆ Քրիստերսոնը հայտարարել է, որ «միայն Դանիան և Գրենլանդիան են որոշում իրենց վերաբերվող հարցերը», նշելով, որ Շվեդիան չի ենթարկվի ահաբեկմանը։

Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը նախազգուշացրել է, որ տուրքերը կարող են «վնասել տրանսատլանտյան հարաբերություններին և վտանգավոր ներքևի սպիրալ առաջացնել», վերահաստատելով Եվրոպայի հանձնառությունը միասնության և ինքնիշխանության նկատմամբ։

Տարածված լարվածության ֆոնին հազարավոր գրենլանդացիներ երթ են անցկացրել Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուքում՝ բողոքելով ԱՄՆ նախագահի՝ Արկտիկայի կղզու վերահսկողությունը ստանձնելու նոր ցանկության դեմ։ Ցույցարարները կրել են պաստառներ՝ «Գրենլանդիան վաճառքի չէ» գրությամբ և դատապարտել են Թրամփի սպառնալիքները, այդ թվում նոր հայտարարված տուրքերը։

Այս իրավիճակը նաև հանգեցրել է ԵՄ-ԱՄՆ առևտրային համաձայնագրի վավերացման դադարեցմանը, եվրոպական առաջնորդները նշում են, որ հաստատումը չի կարող շարունակվել ներկայիս պայմաններում։

Գրենլանդիայի շուրջ վեճը սրվել է, եվրոպական առաջնորդները միավորվել են ԱՄՆ տուրքերի և Գրենլանդիայի կարգավիճակը փոխելու ցանկացած փորձի դեմ՝ առանց նրա ժողովրդի և Դանիայի կառավարության համաձայնության։