Յեյլի զեկույցը բացահայտում է RSF-ի զանգվածային սպանությունները և ապացույցների ոչնչացումը Էլ-Ֆաշերում

Սուդանի պարամիլիտար Արագ աջակցության ուժերը (RSF) մեղադրվում են զանգվածային սպանություններ կատարելու և հետագայում փորձեր գործադրելու ապացույցները թաքցնելու մեջ Էլ-Ֆաշերում, հայտնում է Յեյլի համալսարանի Մարդասիրական հետազոտական լաբորատորիան (HRL): RSF-ն, որը հոկտեմբեր 2025-ին 18 ամիս տևած շրջափակումից հետո գրավել է Էլ-Ֆաշերը, միջազգային դատապարտման է արժանացել՝ մեղադրանքների առնչությամբ, որոնք վերաբերում են մահապատժերին և մարդկության դեմ հանցագործություններին:

HRL-ի արբանյակային պատկերների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ RSF-ն, ամենայն հավանականությամբ, քաղաքը գրավելուց հետո հեռացրել է տասնյակ հազարավոր դիակներ: Զեկույցում նշվում է, որ RSF-ն «իրականացրել է համակարգված բազմաշաբաթյա արշավ ապացույցների ոչնչացման համար՝ իր լայնածավալ զանգվածային սպանությունների վերաբերյալ», և որ «դիակների հեռացման և ոչնչացման այս ձևաչափը շարունակվում է»։

RSF-ն հրապարակավ չի արձագանքել HRL-ի եզրակացություններին: Այնուամենայնիվ, նրա ղեկավար, գեներալ Մուհամեդ Համդան Դագալոն, նախկինում ընդունել է, որ որոշ խախտումներ կատարվել են իր ուժերի կողմից Էլ-Ֆաշերը գրավելու ընթացքում: Նա հայտարարել է այդ խախտումների հետաքննության մասին, սակայն հերքել է, որ սպանությունները եղել են էթնիկ մոտիվացիայով։

RSF-ի և Սուդանի կանոնավոր բանակի միջև հակամարտությունը վերածվել է քաղաքացիական պատերազմի 2023 թվականի ապրիլին, ինչը Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից գնահատվում է որպես աշխարհի ամենավատ մարդասիրական աղետը: Էլ-Ֆաշերի անկումը մեծ հաղթանակ էր RSF-ի համար, որը դուրս մղեց բանակին Դարֆուրի տարածաշրջանի վերջին հենակետից: ՄԱԿ-ի գնահատականներով՝ մոտ 250,000 մարդ դեռևս շրջափակված է քաղաքում, և նրանցից քիչ ավելի քան կեսը հասցվել են տեղահանվածների ճամբարներ:

HRL-ի զեկույցը գալիս է օգնության կազմակերպությունների նախազգուշացումներից հետո, որոնք նշում էին, որ Էլ-Ֆաշերից փախչած խաղաղ բնակիչների թիվը շատ ցածր է RSF-ի գրավումից հետո: Նոյեմբերի արբանյակային պատկերները ցույց են տալիս քաղաքում սահմանափակ քաղաքացիական ակտիվություն, ինչը վկայում է, որ շատ բնակիչներ կարող են մահացած, գերեվարված կամ թաքնված լինել:

RSF-ն օգտագործել է Էլ-Ֆաշերի գրավումը՝ իր իշխանությունը ամրապնդելու համար արևմտյան Սուդանում, և Նյալա քաղաքում ստեղծել է զուգահեռ կառավարություն: Մինչդեռ Սուդանի բանակը շարունակում է վերահսկել երկրի մեծ մասը, և երկու խմբերի միջև շարունակվում են մարտերը: Վիճակագրական տվյալներով՝ 2023 թվականի ապրիլից սկսված պատերազմի հետևանքով տեղահանվել է ավելի քան 13 միլիոն մարդ: